Książka o firmie, która rządzi światem 

Magdalena Trojanowska

BlackRock. Jak przejąć świat, 

tak by nikt się nie zorientował

Poprzez fundusze indeksowe, system Aladdin oraz standardy ESG, firma ta nie tylko inwestuje i zarządza kapitałem. Współtworzy normy, według których oceniane jest to, co dziś określa się mianem „odpowiedzialnego” działania gospodarczego. W jednym miejscu spotykają się ideologia i kapitał, a granica między nimi zaciera się niemal niezauważalnie.
To książka o nowym, miękkim totalitaryzmie – takim, który nie potrzebuje formalnych zakazów ani spektakularnych aktów likwidacji niewygodnych branż. Wystarczy podnieść poziom ryzyka, zwiększyć koszt kapitału, zaostrzyć kryteria dostępu do finansowania. Jego mechanizm działa subtelnie: nie zakazuje, lecz czyni nieopłacalnym. Nie eliminuje wprost, lecz zmienia warunki gry tak, by jedne modele działalności traciły rację bytu, a inne zyskiwały uprzywilejowaną pozycję. Wpływ nowej finansowej władzy rozciąga się na obszary, w których zapadają decyzje o bezpieczeństwie wewnętrznym państw, międzynarodowych konfliktach a nawet kontroli populacji.
Jest to zarazem opis – i spełniająca się na naszych oczach prognoza – świata, w którym wolność formalnie istnieje, lecz koszt niezgodności z systemowymi wytycznymi nieustannie rośnie. Suwerenność państw uzależniona zostaje od ocen rynków, a jednostka redukowana do profilu w systemie zarządzania ryzykiem.

JAMES BURNHAM
Rewolucja menedżerów,
czyli co się dzieje ze światem

Rewolucja menedżerów była książką wizjonerską. Burnham już w czasie drugiej wojny światowej zauważył, że systemy tak różne jak niemiecki nazizm, stalinizm w Związku Radzieckim czy amerykański Nowy Ład wykazują zbieżne cechy strukturalne: centralizację decyzji, rozrost aparatu administracyjnego, podporządkowanie gospodarki celom politycznym oraz marginalizację klasycznych właścicieli. Historia w dużej mierze potwierdziła jego diagnozę: kapitalista-właściciel ustąpił miejsca zarządcy, a władza zaczęła opierać się nie na własności, lecz na kontroli organizacyjnej i technicznej.

Jednym z najbardziej znanych, a zarazem najciekawszych świadectw wpływu Burnhama na myśl XX wieku jest jego relacja z George’em Orwellem. [...]
Burnham przewidywał powstanie świata podzielonego na kilka wielkich bloków geopolitycznych, trwale skonfliktowanych, prowadzących permanentną wojnę bez rozstrzygnięcia. Dokładnie ten model Orwell wykorzystał w Roku 1984: Oceania, Eurazja i Wschódazja nie są państwami ideologicznymi w klasycznym sensie, lecz menedżerskimi superstrukturami, których celem jest zachowanie równowagi władzy i kontroli nad swoimi społeczeństwami.